79 . بايزيد اول bayazideI ملقب به يلديرم yeldirem ( تركى - صاعقه ، و در فارسى معروف به ايلدرم بايزيد ( ilderem ) ، 755 - 805 ه . ق ( 1354 - 1403 ب . م ) سلطان ( 791 - 805 ه . ق ، مطابق ( 1389 - 1403 ب . م ) عثمانى پسر سلطان مراد اول ، سپاهى متهور و چالاكى بود ( لقبش از همين جاست ) و در زمان پدر حكومت يافت ( 783 ه . ق ) بعد از پدر به سلطنت نشست . امراى گردنكش و مدعيان سلطنت را مقهور نمود . بلغارستان و قسمت اعظم آسياى صغير ، مقدونيه ، صربستان و تسالى را گرفت و نيروهاى متحد مجار و لهستانى و فرانسوى ، را در نيكوپول مقهور كرد ( 798 ه . ق - 1396 ب . م ) و شبه جزيرهء بالكان و قسطنطنيه در معرض تهديد عثمانيها قرار گرفت . اما سرانجام مواجه با كشور - گشايى امير تيمور گرديد و در جنگى كه نزديك آنكارا بين طرفين روى داد ( 804 ه . ق - 1402 ب . م ) ، بايزيد اسير شد و گويند تيمور او را در قفسى آهنين محبوس كرد و آخر الامر در آق شهر در اسارت درگذشت و امپراطورى مستعجل او سرنگون گرديد . ( د . م . ج 1 ص 386 ) 80 . آلتين بوينوز ، شاخ زرين ، شاخه‌هاى بوسفور به طول حدود 8 كيلومتر واقع در تركيهء اروپايى كه جزو بندرگاه استانبول است و محلات پره و غلطه را از قسمت كهنهء شهر جدا مىكند . يكى از زيباترين امكنهء جهان و نامش ناشى از شكل و زيبايى آن است . سابقا تركها آن را آلتين بوينوز مىخواندند و امروز به لفظ مطلق « خليج » ناميده مىشود . نام عربى آن قرن الذهب [ - شاخ زرين ] است . بر روى شاخ زرين پل مشهورى است كه يك طرفش كنار بوسفور و طرف ديگرش كنار درياى مرمره است . ( د . م . ج 2 ص 1429 ) 81 . سليم اول SalimeI ، معروف به ياوز سلطان سليم yavoz ، [ - سختگير ، مهيب ] ، 1467 - 1520 ( 872 - 926 ه . ق ) ، نهمين سلطان ( 1512 - 20 ، مطابق 918 - 926 ه . ق ) عثمانى ؛ پسر و جانشين بايزيد دوم . پدر را وادار به استعفا كرد ، و برادران خود را به قتل رسانيد ، و به تخت نشست . با شاه اسماعيل اول صفوى - به جهت اينكه يكى از برادران او ، احمد ، را يارى كرده بود ، و مخصوصا به جهت هراسى كه از تشكيل يك دولت مقتدر شيعه داشت - به جنگ برخاست ، و به آزار شيعيان در قلمرو دولت عثمانى قيام نمود . ايرانيان در جنگ چالدران مغلوب شدند ( دوم رجب 920 هجرى قمرى ، مطابق 23 اوت 1514 ) . خادم سنان پاشا را به صدارت اعظم برگزيد ، و او به جنگ علاء الدولهء ذو القدر رفت ؛ ذو القدر مغلوب و مقتول شد ، و قلمرو وى ( از جمله البستان و مرعش ) به تصرف عثمانيها درآمد . بعدا عثمانيها ديار بكر را نيز گرفتند . قانصوه ، سلطان مملوك مصر ، كه از فتوحات عثمانيها بيمناك شده بود ، براى كمك به شاه اسماعيل و بازگرفتن مرعش ، با لشكرى عظيم عازم حلب براى جنگ با عثمانيها شد . سلطان سليم سپاهيان مصر را در سوريه و مصر مغلوب كرد ، و عاقبت فرمانرواى بلامعارض مصر گرديد . شريف مكه به اطاعت او درآمد ، و در ذيحجهء 923 هجرى قمرى ، كاروان حج كه سليم از دمشق به راه انداخته بود ، براى نخستين بار ، كسوهء كعبه به عنوان هديهء سلطان عثمانى همراه داشت ، و از اين زمان به بعد ، سلاطين عثمانى لقب خادم الحرمين الشريفين يافتند . از اشخاصى